User Interface 15

UI15 to konferencja zorganizowana przez User Interface Engeenering, firmę Jareda Spoola, która odbyła się 8-10 listopada 2010. Jeszcze przez jeden dzień możemy zapisać się na darmowe nagrania i prezentacje z konferencji i warsztatów. Można ściągnąć np. materiały Luke’a Wróblewskiego z jego warsztatów na temat formularzy – to jest, uwaga: 260 stron!

Jest też wielka prezentacja (123 slajdy) z warsztatów Kim Godwin na temat person, a także materiały z warsztatów „Good Design Faster: New Techniques for Creative Ideas”, które przeprowadziła Leah Buley.

Materiały są dostępne do piątku, potem będzie trzeba za nie zapłacić $229. Warto się zarejestrować i ściągnąć.

Użyteczna strona

Bez ograniczeń czasowych dostępne są prezentacje z konferencji Użyteczna Strona,  na którą zapraszałem parę tygodni temu. Polecam w szczególności trzy prezentacje, które były na końcu – czyli studia przypadku systemu qcadoo, strony Play.pl oraz aplikacji mobilnej Winiary. Ich autorzy (firmy Edisonda, K2 i Adv) pokazali sporo warsztatu, przykładowych makiet i wstępnych projektów, nie ukrywali też błędów, które zostały popełnione.

10 lat Wikipedii

Ostatnio wspominałem też o konferencji 10 lat Wikipedii.

Na kanale Youtube WikimediaPL znajdziemy wszystkie nagrania z konferencji. Jak wspomniałem w poprzednim artykule, polecam szczególnie kilka z nich.

Tomasz Ganicz – „Z pamiętnika weterana, czyli Wikipedia wczoraj i dziś”

Jan Wróbel – „Koniec świata nastąpi. O roli i funkcji twórców informacji”

Edwin Bendyk – „Polityka i demokracja w dobie wiki”

Jeśli ktoś woli zamiast oglądania posłuchać, polecam nagrania przygotowane przez WikiRadio, można się też zapisać na podcast.

Podobne artykuły:

• Upgrade Your Mandate – prezentacja z UX LX 2010
• Listopadowe spotkania: 2xWUD i 2xWiki
• Gry projektowe i świt Ery Doświadczenia – prezentacje z UX LX
• Wikipedia: działanie i architektura informacji
• Polscy wikipedyści spotykają się – konferencja i GDJ

Po dwóch miesiącach jednak taka wiki stała się polską Wikipedią, a z kilkudziesięciu haseł zrobiło się 830 tysięcy.

Wróciłem wczoraj z konferencji 10 lat Wikipedii. Specyficzne dla tego projektu było to, że dwaj ojcowie założyciele… spotkali się w Poznaniu po raz pierwszy w życiu – wcześniej przez 10 lat utrzymywali wyłącznie kontakt internetowy!

Specyficzne były też tematy dyskusji i wystąpień. Czy 10 lat to okazja do fajerwerków i radości, czy raczej do zauważenia, że pannica weszła nam w wiek nastoletni, więc będą z nią jeszcze kłopoty?

Skoro jest tak źle, to dlaczego jest tak dobrze?

Pod koniec pierwzego dnia oglądaliśmy poświęcony Wikipedii film Truth in Numbers, który nie wpisał się w świąteczną atmosferę. Wiele pytań, krytyki, sytuacji gdy Wikipedia pomaga, ale i może niszczyć. Aż trudno czasami zauważyć to co najważniejsze: to działa.

Świetnie podsumował to prezes naszego stowarzyszenia, Tomasz Ganicz. W swoim wystąpieniu pokazał, jak bardzo komplikowało się edytowanie przez ostatnie 10 lat:

• 2001: wystarczy pisać! masz wiedzę, edytuj! Ten entuzjazm początkowych lat świetnie oddają sygnaturki e-mailowe, których używali pierwsi polscy wikipedyści:

  • Pierwsza Polska Wolna Encyklopedia Sieciowa
    Wolność, Wiedza, Współpraca

  • Wikipedia Wymaga Wyrzeczeń!
    Potrzebne są Twoja krew, pot i łzy!

  • Wiosną Wikizujemy Wszechświat

• 2002: linki, pogrubienia, akapity, pierwsze zasady takie jak NPOV
• 2004: tabele, wzory, spisy, sekcje, interwiki (linki do wikipedii zagranicznych), wreszcie wstawianie ilustracji
• 2005: dochodzi podział na kategorie, szablony oraz infoboksy, wreszcie przypisy
• 2007: zdjęcia trzeba wrzucać już na Wikimedia Commons, a do każdego „faktu” dodawać przypisy!
• 2010: wchodzą wersje przejrzane: „jesteś początkująch – czekaj parę tygodni aby dostać zatwierdzoną edycję”. Pierwszy kontakt doświadczonego użytkownika z początkującym edytorem? Ostrzeżenie!  Bo nowicjusz coś zrobił źle.

Ale pod koniec Tomek powiedział coś takiego: „edytowanie jest skomplikowane jak cholera, redaktorów źle się traktuje, a mamy coraz lepsze artykuły!”

Temu nikt nie zaprzeczy. Coraz częściej trafić można na artykuły, które w polskim internecie po prostu nie mają już konkurencji. Mamy łącznie ponad 1500 artykułów wyróżnionych (tzw. dobrych i medalowych), które spełniają nawet te nasze wygórowane standardy.

To, jak dobrą robotę robimy, uświadomił nam pan Jan Wróbel, który zajmuje się m.in. nauczaniem historii w słynnym liceum na Bednarskiej. Po co podręczniki? Czy nie można uczniom pokazać dwóch zdjęć – domów, w którym urodzili się dwaj prezydenci Stanów Zjednoczonych – wyjaśnić, jak te domy wpłynęły na ich życie i … po resztę odesłać do Wikipedii?

Wiele poziomów

Skąd jednak tyle krytyki? Dlaczego każdy edytor pociągnięty za język zaleje nas narzekaniem?

O Wikipedii można mówić na wielu poziomach:

1. Pojedynczy czytelnik, jego zetknięcie z hasłami i ich wykorzystanie
2. Pojedynczy edytor, jego cele, problemy, relacje z innymi edytorami
3. Wikipedia jako system informatyczny, ktoś to musi utrzymywać, aktualizować oprogramowanie, dostarczać narzędzi
4. Społeczność edytorów, jej dynamika, konflikty, ustalanie hierarchii
5. Cały projekt, jego rola dla państw, edukacji, demokracji…

Można je wszystkie analizować osobno, będziemy mieli inny bilans wad i zalet, wreszcie inne sposoby naprawcze.

Weźmy taką społeczność. Michał Buczyński mówił bardzo ciekawie o przewodzeniu na Wikipedii, o tym jak łatwo edytując Wikipedię wejść w rolę lidera i zainicjować pozytywne zmiany. Z tym, że taki lider musi potem… pójść i to wszystko sam zrobić, bo inaczej sprawa pozostanie tylko w sferze idei. Wszyscy znamy takich projektowych „liderów”, którzy właśnie przez to co robią (i jak to robią) zyskali sobie powszechny szacunek.

Łatki, które dostajemy poprzez nasze działanie potrafią przetrwać długo i wpływać na czyjąś reputację w społeczności Wikipedii. Jeden z użytkowników zrobił niedawno eksperyment, przestał sam edytować, a założył drugie konto, tzw. pacynkę, na którym chciał sprawdzić jak społeczność podchodzi do nowego użytkownika.  Wrażenia, jak się okazało były pozytywne, chociaż… większość doświadczonych edytorów zauważyła szybko, że ma do czynienia też z kimś doświadczonym -  i między innymi dlatego przegrał on z kretesem w głosowaniu nad przyznaniem uprawnień.

Praktycznie w każdym aspekcie na Wikipedii da się coś lepiej zrobić. Ale jednocześnie nie ma na to albo zasobów, albo chęci, albo pomysłu. Pamiętajmy, że mówimy o projekcie tworzonym w 100% przez wolontariuszy.

O tym jaką rolę pełni Wikipedia w dzisiejszym świecie świadczą liczne … orzeczenia polskich sądów, które w różnych sytuacjach na Wikipedię się powołują. Sądy korzystają czy to z danych historycznych, czy statystycznych, a czasami wręcz analizują definicję z Wikipedii, co ma wpływ na wyrok! Nie powinni tak robić, przecież Wikipedia nie jest źródłem naukowym, ani w żaden sposób normatywnym. Ale powszechne pojęcie Wikipedii jest różne i przecież nie zmusimy nikogo do niekorzystania z niej.

Chyba najwyższy poziom myślenia o Wikipedii reprezentowały wystąpienia Edwina Bendyka i Jarosława Lipszyca, którzy mówili o tym, co w zasadzie nas nie dotyczy. Jak do idei wolnej encyklopedii mają się zakusy polityków na kontrolowanie internetu, albo zmiany w prawie autorskim? Im więcej da się uwolnić, tym większe możliwości będą dla otwartej encyklopedii i otwartej wiedzy.

Nagrania z konferencji będą dostępne (np. jako podcasty w Wikiradiu), dam znać, gdy się pojawią.

Docenili nas

W życzeniach dla Wikipedii zobaczymy Jerzego Bralczyka, Bartka Chacińskiego, Ilonę Łepkowską, Marka Niedźwieckiego, Krzysztofa Skowrońskiego, Mariusza Szczygła i Ewę Wachowicz.

Ostatnim na filmie był… prezydent Bronisław Komorowski, który nawiązał do tego, że jak wszyscy wiedzą, korzysta z Wikipedii. :-) Tego nagrania nie ma jeszcze w sieci, bo ustala się z Kancelarią zasady udostępnienia. Jak powiedział Lipszyc: „Wikipedia to jedyna społeczność w Polsce, która przestrzega prawa autorskiego”, przy czym mowa tu o przestrzeganiu całkowicie restrykcyjnym. Czegoś nie ma na wolnej licencji, to opublikowane nie będzie.

Ciebie też docenią

Na polskiej Wikipedii zarejestrowanych jest ponad 400 tysięcy kont, w praktyce edytuje około 5 tysięcy osób, kilkaset jest bardzo aktywnych. Nie da się zaprzeczyć, że bariery wejścia są. Ale nie są one aż takie straszne, pod warunkiem, że nie chcemy od razu pisać nowych haseł, a np. tylko coś poprawić.

Stowarzyszenie Wikimedia Polska wydało z okazji 10 lat dwa rewelacyjne przewodniki:

• Wikipedia krok po kroku – pokaże jak dokonywać podstawowych edycji, formatować hasło, wstawiać przypisy itd.
• Witamy w Wikipedii – tu dowiemy się więcej o samej Wikipedii oraz zasadach tworzenia haseł.

Warto spróbować. Przeczytaj też 5 rad, o których warto pamiętać przed startem.

Podobne artykuły:

• Pijarowcy + Wikipedia = związek tak często toksyczny
• Dzień Wikipedii i biuletyn Wikimedii
• Polska Wikipedia: 500 tysięcy i co dalej?
• 5 rad, o których warto pamiętać przed startem na Wikipedii
• 8 lat na polskiej Wikipedii

To właśnie zdjęcie (platforma widokowa do obserwacji ptactwa wodnego nad jeziorem Lipno we Wdzydzkim Parku Krajobrazowym) trafiło jako 10-milionowe do Wikimedia Commons, światowego repozytorium grafik i innych plików. Jeśli korzystasz z polskiej Wikipedii, to każda wyświetlana tam grafika została wcześniej wrzucona do Commons.

Nie zawsze jednak tak było. Generalnie każdy zaczynał na swoim podwórku. Każda Wikipedia od roku 2001 miała swój zbiór obrazków i wrzucała tam swoje.Każda miała też własne podejście do interpretacji prawa autorskiego i tego, jakie pliki można wrzucać do Wikipedii. Np. do dziś anglojęzyczna Wikipedia dopuszcza grafiki Fair Use, czyli uzasadnione dozwolonym użytkiem publicznym. Takie grafiki mieliśmy też na początku i u nas. Jednak odmienna pozycja Fair Use w polskim prawie sprawiła, że pl.wiki musiała te grafiki usunąć. Dlatego też w en.wiki są wciąż okładki płyt, a u nas nie ma. :-)

Problemy praktyczne zaczęły się, jeśli chcieliśmy np. w polskiej Wikipedii użyć obrazka z Wikipedii niemieckiej. Trzeba było:

1. Sprawdzić czy licencja obrazka na innej Wikipedii pozwala na użycie go u nas;
2. Ściągnąć obrazek;
3. Wrzucić go ręcznie, zachowując jednak wszystkie informacje licencyjne, czyli np. informację o autorze i nazwie licencji. Dobrze byłoby też przetłumaczyć opis.

Efekt był taki, że te same obrazki (czasami różniąc się jakością) były na różnych Wikipediach, z różnymi opisami, na różnych licencjach. Panował bałagan. Dlatego dość szybko, bo w 2004 uruchomiono Wikimedia Commons. Początkowo serwis istniał obok narodowych wersji Wikipedii. Komu pasowało wrzucał pliki do Commons, ale mógł też do polskiej Wikipedii. Jednak sukcesywnie pliki przenoszono i w 2010 na polskiej Wikipedii nie ma już żadnych plików – wszystkie są na Commons.

Commons – za i przeciw

Zalety Commons są oczywiste:

• Serwis przyjmuje wyłącznie pliki na wolnych licencjach, dopuszczających modyfikację i użycie komercyjne plików. Dlatego mamy pewność, że o ile zachowamy warunki licencji, to użycie pliku jest niemal w 100% bezpieczne. Niemal, bo zdarzają się naruszenia praw autorskich, ktoś może wrzucić plik, do którego nie ma praw. Sam szukając ilustracji do Świata Czytników skorzystałem właśnie z Commons.
• Commons to jedyne miejsce, gdzie szuka się plików na wolnej licencji, jeśli chce się z nich dowolnie skorzystać. Plik wrzucony na potrzeby jednego projektu będzie od razu dostępny dla wszystkich.
• Jeden system organizacji wszystkich plików, jeśli potrzebujemy fotografii np. Warszawy, znajdziemy je w kategorii Warsaw i nigdzie indziej.
• Doświadczeni użytkownicy mają łatwe sposoby na skopiowanie np. wolnych plików z Flickra, albo przeniesienie ich z innego projektu Wiki.

Są jednak też poważne wady:

• Po przerzuceniu wszystkich ilustracji z pl.wiki do Commons straciliśmy właściwie nad nimi kontrolę. Największe niebezpieczeństwo wynika z niedopasowania licencji. Istnieje na przykład takie mniemanie, że wszystkie ilustracje opublikowane w Polsce do roku 1994 i niezastrzeżone osobno są public domain, czyli można ich używać dowolnie. Takie grafiki oznaczamy licencją PD-PRL. Ta licencja była parukrotnie podważana przez administratorów Commons, no i pewnego dnia możemy się obudzić z ręką w nocniku, bo ktoś nam wszystkie te pliki usunie.
• Commons ma interfejs w języku polskim, a pliki można opisać teoretycznie w każdym języku. Jednak już kategoryzacja wymaga znajomości angielskiego, zaś ewentualne dyskusje z adminami też wymagają znajomości tego języka. To alienuje ludzi, którzy chcą wrzucać swoje pliki.
• Największym problemem Commons według mnie jest oparcie tego serwisu na systemie Media Wiki, który ma delikatnie rzecz mówiąc kiepskie narzędzia do zarządzania metadanymi. Obrazek trafia do kategorii, są też strony przeglądowe (galerie) na które ludzie wstawiają zdjęcia z danego tematu. I tyle. Brakuje choćby tagowania czy sortowania według różnych kryteriów. Aha, mówiłem, że nazwy kategorii nie da się zmienić bez edytowania wszystkich plików, które do kategorii należą? Coś, co może irytować w Wikipedii, będzie prawdziwym utrapieniem w serwisie, który zawiera często setki zdjęć na dany temat. To zniechęca wszystkich, którzy są przyzwyczajeni do intuicyjnego interfejsu Flickra czy Picasy.
• Commons w obecnej postaci jest w zasadzie repozytorium, nie nadaje się za bardzo do prezentacji treści. Tymczasem z każdego większego hasła na Wikipedii linkujemy do odpowiedniej kategorii w Commons. No i jeśli użytkownik tam wejdzie, widzi sieć, która zatrzymała się w roku 1998… Pojedyncze obrazki, brak nawet linku „następny / poprzedni”, gdy przegląda pliki należące do kategorii, nie mówiąc już o pokazie slajdów i innych wynalazkach.

Co dalej? Moim zdaniem, stronę Commons w obecnej postaci trzeba zaorać, a całą jego zawartość przenieść do serwisu działającego na zasadzie Flickra, ale dopuszczającego wyłącznie pliki na wolnej licencji. Dopiero to da temu projektowi prawdziwego kopa i możliwość korzystania z jego zawartości przez każdego.

Jedno jednak jest pewne – już nie ma odwrotu od globalnego repozytorium i trzeba się do niego przyzwyczaić. :-)

Wikiekspedycja i WikiZabytki

Wróćmy do pliku pokazanego na początku. Jego autorem jest polski użytkownik, Leinad, a powstał podczas Wikiekspedycji 2010. W lecie ubiegłego roku kilkanaście osób objeździło Pomorze, fotografując wioski, miasta, zabytki, obiekty naturalne – wszystko co się dało, a potem to obrabiali i wrzucali do Commons. Przez prawie dwa tygodnie ciężko pracowali, focąc kolejne setki obiektów. Wikipedyści jak zwykle robią to we własnym wolnym czasie i korzystając z własnego sprzętu, natomiast Stowarzyszenie Wikimedia Polska funduje noclegi i transport (koszty benzyny itd.).

W tym roku, już pod koniec kwietnia rusza mini ekspedycja do Jury. Chętni są wciąż mile widziani.

Natomiast w drugiej połowie roku polscy Wikimedianie wezmą udział w projekcie Wiki Lubi Zabytki, którego celem jest sfotografowanie …wszystkich zabytków skatalogowanych w państwowych rejestrach. Projekt bardzo ambitny. Ale w końcu równie ambitne jest robienie największej encyklopedii świata. :-) Masz aparat i trochę czasu – zachęcam do uczestnictwa.

Podobne artykuły:

• O wykorzystywaniu obrazków z projektów Wikimedia
• 8 lat na polskiej Wikipedii
• Konferencja Wikimedia Polska 2010 oraz nagroda Pro Wikimedia
• Dzień Wikipedii i biuletyn Wikimedii
• Wikipedia: działanie i architektura informacji

Na porównaniu historii łatwo zauważyć, że trochę się zmieniło od tamtego czasu. :-) Żadne zdanie się nie ostało. Co doszło:

• kategorie – wprowadzone na pl.wiki dopiero parę lat później! Wcześniej do znajdowania haseł korzystano z list przeglądowych. Dziś te listy niektórzy „terminatorzy” kasują, bo nie pasują im do wydumanych zasad.
• źródła – na początku nikt się źródłami nie przejmował, pisano w dobrej wierze i na podstawie tego co się wiedziało. Dziś czasami każdy akapit musi mieć przypis.
• zdjęcie – w serwisie Wikimedia Commons mamy do dyspozycji prawie 8 milionów plików, które możemy wykorzystać do ilustrowania haseł. Jednocześnie na polskiej Wikipedii nie ma już żadnych obrazków, bo zarządzanie nimi oddaliśmy do Commons. Nikt tego od nas nie wymagał, parę osób stwierdziło że tak będzie lepiej, no i mrówczo wszystko przenosili.
• linki, masa linków – pokazująca, że Wikipedia jest mechanizmem żywym i rozwijanym, tak, że wszystko co ważne zostało już tu opisane.

Nie zmienił się wikikod – jest jeszcze bardziej skomplikowany i trudny do ogarnięcia.

To co piszę brzmi może weterańsko – ale wcale weteranem się nie czuję. Po tych paru edycjach w 2002 nastąpiła u mnie długa przerwa i wróciłem pod koniec roku 2006. Zastałem wtedy Wikipedię zupełnie inną niż w 2002, ale też inną niż dzisiaj. Charakterystyczne, że spośród „ojców założycieli” nie edytuje prawie nikt. „Czas życia” edytora Wikipedii wynosi zwykle 3-4 lata, potem następuje wygaszanie aktywności, czasami formalna deklaracja odejścia z projektu. Ja najwięcej zrobiłem w dwóch pierwszych latach: 2006-2008. Od tego czasu już mniej czy bardziej się obijam. :-)

Czy wszystkie zmiany w sposobie działania Wikipedii, treści zasad itd. są zmianami na lepsze? Nie, czasami zależą np. od uporu osób chcących je wprowadzić oraz od obojętności całej reszty. Bywa też jednak odwrotnie, ważne i potrzebne zmiany czekają długo, bo znajduje się opozycja i konsensus – słynny konsensus, który ma być podstawą podejmowania decyzji jest niemożliwy.

Jedno jest pewne: jeśli wejdziemy w ten projekt, nie wszystko będzie się nam podobać. Będą momenty radości, gdy wyszło coś, nad czym pracowaliśmy od dawna. Będą też chwile, w których pozostanie tylko popukać się w głowę i zamknąć przeglądarkę. Jednak satysfakcja z tego, że tworzy się największe źródło wiedzy w języku polskim pozostaje i to ona trzyma przy Wikipedii tak wielu ludzi.

Podobne artykuły:

• Minęło 10 lat: Wiele obliczy Wikipedii
• Jak dbamy o jakość na polskiej Wikipedii?
• Dzień Wikipedii i biuletyn Wikimedii
• Pięć rodzajów manipulacji na Wikipedii
• 10 milionów plików w Wikimedia Commons + Wikiekspedycja

Już w najbliższy czwartek, 4 listopada 2010 kolejny rok z rzędu konferencję WUD2010 organizuje Janmedia. Tym razem tylko we Wrocławiu. Składać się będzie z warsztatów, części wykładowej i panelu dyskusyjnego. Miejsca na warsztaty wyczerpały się w ciągu 24 godzin, ludzie tak się spieszyli, że na warsztat Eryka Orłowskiego, który nie miał jeszcze nazwy zapisywali się w ciemno. :-)  Na wykłady i panel wstęp jest wolny i nie trzeba się zapisywać. Zgodnie z programem ta część zacznie się o 14:00. Szykuje się parę fajnych tematów, a nazwiska specjalistów zapewniają poziom, warto więc się wybrać. Ja właśnie kupiłem bilety i zarezerwowałem hotel. :-)

Z kolei 9 listopada firma Future Processing organizuje WUD 2010 Gliwice. Podobnie jak we Wrocławiu, program składał się będzie z warsztatów i wykładów, na te pierwsze trzeba się zarejestrować. Tutaj zakres tematyczny jest znacznie bardziej rozrzucony, a prezentować będą głównie ludzie z miejscowych firm oraz środowiska naukowego.

O listopadowych spotkaniach nt. użyteczności przeczytać też można na blogu UX Bite. Na końcu wspominany jest UX Book Club. Uczestników warszawskich spotkań uspokoję – jeszcze w listopadzie planujemy ogłosić 9 spotkanie.

W międzyczasie coś dla fanów Wikipedii. O konferencji GDJ – „Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy? Jak?” pisałem już rok temu. Właściwie nie jest to konferencja, a spotkanie robocze ludzi związanych z polską Wikipedią. W tym roku omawiać będziemy m.in.:

• kwestię stażu i doświadczenia kandydatów na administratorów, a także postępowania wobec nieaktywnych administratorów.
• kryzys tzw „newbies” – nowych edytorów, których różne elementy zniechęcają do pozostania w Wikipedii.
• szczegóły zastosowań prawa autorskiego na projektach Wiki: warsztat poprowadzą dwaj prawnicy.

Spotkanie GDJ 2010 odbędzie się 6-7 listopada w Jabłonnej koło Warszawy. Nie można już się zapisać na noclegi, ale wstęp na samo spotkanie jest wolny. Na GDJ się zapisałem i powinienem być.

2 tygodnie później, 19-21  listopada w Poznaniu planowany jest Sabat. To również spotkanie robocze edytorów projektów Wiki, ale nie dotyczące Wikipedii. Chodzi więc o Wikisłownik, Wikibooks, Wikiźródła, Wikinews, Wikicytaty, Wikispecies oraz Wikiversity. Osoby pracujące w tych projektach mogły narzekać, że ich tematyka jest spychana na bok, bo jednak Wikipedia jest największym projektem. Dlatego spotkanie tylko dla użytkowników z tych projektów

Podobne artykuły:

• Prezentacje i nagrania: UI15, Użyteczna strona, 10 lat WikiPL
• Wikipedia: działanie i architektura informacji
• Po konferencji Wikimedia Polska 2010
• Wikimania w Gdańsku już za 10 dni!
• Polscy wikipedyści spotykają się – konferencja i GDJ

Niestety, większość ludzi korzystających z takich obrazków łamie prawo, nad czym jako autorzy ubolewamy. Dlaczego tak się dzieje? Pomińmy tych, którzy po prostu przeklejają ilustracje i ich nie podpisują. Ci, którzy podpisują, robią to często źle! Otóż nie wystarczy podać: „Źródło: Wikipedia”!

A ściślej wystarczy wyłącznie w przypadku plików należących do domeny publicznej (public domain), które jednak stanowią mniejszość. Najczęściej ilustracje i zdjęcia publikowane są na konkretnej licencji, której postanowień trzeba przestrzegać.

Weźmy przykładowe zdjęcie mojego autorstwa wykonane na koncercie Lao Che. Opublikowałem je na podwójnej licencji: GNU-FDL oraz Creative Commons – Uznanie autorstwa ? Na tych samych warunkach.

Czyli ?

Trzeba przeczytać opis licencji, stamtąd się dowiemy, jakie informacje należy podać. No, ale kto ma na to czas? Dlatego często pytano mnie, co trzeba zrobić, aby taki obrazek u siebie opublikować. Zresztą ja sam nie czułem się nigdy w tych licencjach mocny. Był to problem.

Do niedawna, bo parę dni temu nad każdą z grafik widzimy pasek narzędziowy: Pobierz, Wykorzystaj ten plik (ikonka web), Wykorzystaj ten plik (ikonka wiki), Wyślij, Informacje.

No i gdy wciśniemy „Wykorzystaj ten plik” – dostaniemy wszystko gotowe!

Adres pliku, sposób oznaczenia pliku, ba – nawet gotowe kody HTML i BBCode z różnymi wielkościami obrazka, który możemy hotlinkować na naszej stronie. Nie trzeba już czytać licencji.

Tak samo dostaniemy kod do wstawienia na Wikipedię i inne projekty Wiki. Duże ułatwienie dla początkujących.

A dlaczego wpis trafił do kategorii „Użyteczność”? Bo pokazuje, że malutka zmiana może szalenie ułatwić życie – i tym, którzy chcą skopiować i tym, którzy nie chcą, aby ich prawa autorskie były naruszane.

Zapraszam więc do korzystania z zasobów Wikimedia Commons. :-)

Podobne artykuły:

• 10 milionów plików w Wikimedia Commons + Wikiekspedycja
• Konferencja Wikimedia Polska 2010 oraz nagroda Pro Wikimedia
• Dzień Wikipedii i biuletyn Wikimedii
• 8 lat na polskiej Wikipedii
• Po konferencji Wikimedia Polska 2010

Załóżmy, że chciałbyś napisać o temacie, którego na Wikipedii jeszcze nie ma. Albo uzupełnić artykuł istniejący. Świetnie! Pamiętaj jednak, że trafiasz do projektu, który ma już kilka lat, obowiązują w nim określone zasady, o które łatwo jest początkującemu się „obić”.

Dlatego też 5 rad dla początkujących Wikipedystów:

1. Załóż konto. Edycje anonimowe (jako IP) są możliwe, ale tracisz możliwość komunikacji. Każdy użytkownik ma zakładkę „dyskusja”, w której możesz zadawać pytania, odpowiadać (jeśli ktoś zapyta Ciebie) i podpisywać się. Podpisujemy się czterema tyldami: ~~~~.

2. Nie zaczynaj od pisania nowego hasła. Niemal na pewno zrobisz to źle. Wikikod nie jest specjalnie trudny, ale na początku może trochę onieśmielać. Ja, znając dobrze HTML nie mogłem się przyzwyczaić.

Zanim zaczniesz pisać:

• przejdź koniecznie tutorial: Wikipedia:Wstęp.
• zrób parę zmian w innych artykułach (popraw np. literówki), aby uzyskać wprawę, no i aby nie wyglądało że przyszedłeś na Wikipedię wyłącznie do pisania o jednym temacie (to automatycznie podważa zaufanie).

3. Weź za wzór istniejące hasło. Jak już będziesz pisał, najlepiej znaleźć hasło na podobny temat, skopiować je, tak aby zachować tę samą strukturę i tylko ją wypełniać nową treścią. To gwarancja, że nie zapomnimy o różnych szczegółach.

Dobrze jest patrzeć, jak zrobione są inne hasła, szczególnie te które mają znaczek „Dobry artykuł” – patrz Wikipedia: Dobre Artykuły. To hasła, które nie są jeszcze wybitne, ale które są dobrze napisane i sformatowane.

4. Naucz się dodawać źródła. Najważniejsza zasada na jaką patrzymy jako administratorzy to weryfikowalność. Jest to szczególnie ważne, jeśli piszesz np. o firmie, a nie zespole muzycznym. Generalnie wszędzie tam, gdzie są jakieś fakty, które mogłyby być podważone, trzeba wstawiać przypisy. Przypisy wstawiasz przez <ref>tu przypis</ref>, więcej na stronie Pomoc:Przypisy.

Co jest dobrym przypisem? Najlepiej aby np. była to publikacje naukowe, prasa branżowa. Należy unikać przypisów, które mogą być stronnicze, albo których nikt inny (poza Tobą) nie jest w stanie sprawdzić. Rzuć też okiem na przypadek firmy InfoMonitor, który opisałem jakiś czas temu.

5. Pisz neutralnie. Druga najważniejsza zasada to neutralny punkt widzenia. Początkujący (choć nie tylko), często nie rozumieją o co tu chodzi. Bo – paradoksalnie – nie liczy się dla nas „prawda absolutna”. Wikipedia ma przedstawiać fakty i opinie, ale nie powinna do żadnych przekonywać. Jeśli np. „zieloni” krytykują działalność jakiejś firmy, to dobrze jest podać (ze źródłami!) argumenty krytyków oraz samej firmy.

Ważne jednak, aby w takich przypadkach hasło nie zmieniło się w tzw. „prasówkę”. Wikipedia jest encyklopedią, tak więc przedstawia fakty już w formie podsumowań. Najczęściej nie ma sensu podawać pojedynczych epizodów i przypadków – tylko streścić je w formie jednego czy dwóch akapitów.

Neutralność to też właściwy styl. Nie piszemy bloga, recenzji, informacji prasowej, rozprawki, eseju, ale encyklopedię.

Tyle rad dla początkujących. Napisałem je kiedyś dla kolegi, debiut mu się w miarę udał. :-) Temat rozpoczynania działalności na Wikipedii jest jednak na tyle głęboki, że w przyszłości go pewnie jeszcze poruszę.

Podobne artykuły:

• Minęło 10 lat: Wiele obliczy Wikipedii
• Wikipedia: O co właściwie chodzi w wersjach przejrzanych?
• Marketingowiec, wikipedysta i co dobrego z tego wynikło
• Pięć rodzajów manipulacji na Wikipedii
• Polska Wikipedia: 500 tysięcy i co dalej?

1. Konferencja odbywa się jednocześnie w czterech salach. Najpierw sprawdzamy program i sprawdzamy do której sali chcemy się przenieść.
2. Wybieramy streaming z właściwej sali.

Właśnie jestem wirtualnie w sali jazzowej, gdzie odbywa się wielka burza mózgów: Wikipedia a Social Media.

Wszystkie wystąpienia są po angielsku. Polecam!

Podobne artykuły:

• Wikimania w Gdańsku już za 10 dni!
• Po konferencji Wikimedia Polska 2010
• Wikipedia: działanie i architektura informacji
• 8 lat na polskiej Wikipedii
• Polska Wikipedia: 500 tysięcy i co dalej?