WebAudit Blog » Użyteczność

Architektura informacji i badania użyteczności – ruszają studia podyplomowe

Robert Drózd — Thu, 12 Jan 2012 11:35:09 +0000

SWPS uruchamia od przyszłego semestru studia podyplomowe Architektura informacji i badania użyteczności.

Program studiów zakłada praktyczne przygotowanie do tworzenia projektów funkcjonalnych i strategii nowych rozwiązań interaktywnych produktów takich jak serwisy www, usługi mobilne, interfejsy dotykowe itd. Studia mają m.in. patronat Axure, przez co uczestnicy dostaną licencje na używanie programu.

Szefem studiów jest Hubert Anyżewski z Uselabu, a wśród wykładowców znajdziemy praktyków z większości liczących się polskich firm „robiących użyteczność”. Ja też będę – w ramach dwóch bloków przedstawię sposób wykorzystania analityki webowej do oceny użyteczności.

Rekrutacja trwa do końca stycznia. Studia są raczej drogie, ale jeśli ktoś chce w ciągu 2 semestrów dowiedzieć się jak wygląda użyteczność z każdej niemal możliwej strony, to może być niezły pomysł.

Podobne artykuły:

Aplikacja moBILET: zbyt często zwlekasz? Zablokujemy cię!

Robert Drózd — Tue, 08 Nov 2011 09:29:00 +0000

Ściągnąłem i zainstalowałem niedawno moBILET (link do Android Market) – mobilną aplikację do kupowania biletów. Można dzięki niej kupić bilet parkingowy oraz na komunikację miejską.

Jest to jeden z kilku systemów, które działają w większych miastach Polski. Załóżmy że chcę kupić bilet jednorazowy na autobus. Po rejestracji z ekranu głównego wybieramy opcję „Komunikacja: Skasuj bilet”.

Następnie widzę listę możliwych do kupienia biletów: jednorazowe, czasowe, krótkookresowe. Muszę wybrać jeden z nich i wtedy przechodzę do kolejnego menu, gdzie wybieram już konkretny bilet. Co mnie jednak zaskoczyło to… zegar na górze aplikacji.

W momencie wejścia do „Skasuj bilet” zegar zaczyna odliczać od 30 sekund w dół. Co się stanie gdy dojdzie do zera? Aplikacja się blokuje – widzimy ekran startowy i „opóźniony start”.

Tak wyjaśniają to na stronie FAQ:

Za każdym razem gdy uruchamiam aplikację, pojawia się komunikat „Opóźniony start…”, co to oznacza?

Nie należy wyłączać aplikacji po takim komunikacie, gdyż wówczas będzie się on pojawiał za każdym razem po włączeniu aplikacji. Należy odczekać 30sek. i aplikacja będzie dalej działać. Jeśli jednak taka sytuacja się powtórzy, Konto Użytkownika zostanie zablokowane. Konto będzie można odblokować tylko i wyłącznie przez Biuro Obsługi Klienta moBILET. Spowodowane jest to zwlekaniem przy kasowaniu biletu – jest to rodzaj zabezpieczenia przed nieuczciwymi pasażerami, którzy chcieliby czekać ze skasowaniem biletu do ostatniej chwili.

A więc projektanci systemu moBILET pomyśleli sobie tak - pasażerowie to potencjalni oszuści. Dlatego będą czekali do ostatniej chwili, aż pojawi się kontrola i wtedy dopiero klikną wybór biletu, a kontrolerowi zaśmieją się w oczy i powiedzą, że przecież kupili. Dlatego aplikacja ma zmuszać klientów do jak najszybszego dokonania transakcji.

Tyle, że równie dobrze mogę sobie wyobrazić inną sytuację. Na stronach ZTM Warszawa w sekcji poświęconej właśnie moBILETOWI czytamy: „Zakupu biletu przez telefon należy dokonać niezwłocznie po wejściu do pojazdu lub strefy biletowej metra.” A więc czekam na przystanku, w oddali jedzie już autobus mojej linii. Wyciągam telefon, wybieram konkretny bilet, OK, zaraz po wejściu go skasuję. Podjeżdża, wsiadam, sięgam po telefon a tu… zablokował się. No bo nie kupiłem biletu od razu. I weź tu się tłumacz przy kontroli.

Co gorsza – wyjaśnienia dlaczego aplikacja się blokuje próżno szukać w samej aplikacji. Aby dowiedzieć się o co chodzi, wpisałem w google mobilet „opóźniony start” i dopiero trafiłem na wspomniane FAQ. Tak więc dla wielu osób aplikacja może w pewnym momencie przestać działać i nie będą nawet wiedzieli dlaczego.

moBILETOWI gratuluję stworzenia polskiej wersji „dark patterns” i życzę trochę wyobraźni. Niestety wyobraźni brakuje projektantom większości podobnych systemów.

Konkurencyjny Skycash takich sztuczek wprawdzie nie stosuje, ale… np. kupując bilet Kolei Mazowieckich nie dowiem się z niego ile on kosztuje, zanim nie przejdę prawie do końca w procesie jego zakupu. Ktoś zapomniał dołożyć cen, a właściwie nie potrafił sobie poradzić z tym że jeden bilet może mieć różne ceny w zależności od ulgi. Zapomniał o tym, że telefonu używa najczęściej jedna osoba i można jej zaproponować domyślnie cenę 100%, gdy zaś ustawi ulgę, to proponować już cenę z ulgą.

Zastanawiam się ilu twórców takich systemów rzeczywiście zostało wypuszczonych z telefonem na miasto. Zadanie: pojeździć przez parę godzin na kupionych w ten sposób biletach. Mogliby się dowiedzieć sporo o tym, dlaczego ich nowatorskie systemy nie mają aż tylu użytkowników, jak by tego chcieli.

Podobne artykuły:

11 UX Book Club o wyszukiwarkach – już 9 listopada

Robert Drózd — Tue, 25 Oct 2011 08:14:42 +0000

Po półrocznej przerwie, wracamy z warszawskim Klubem Użytecznej Książki. Spotykamy się już 9 listopada 2011, aby porozmawiać o wyszukiwarkach.

Przypomnę formułę:

rozmawiamy na temat jednej, ogłoszonej wcześniej książki.
nie ma widzów, każdy uczestnik powinien zapoznać się z książką i brać aktywny udział w dyskusji. Wszyscy uczymy się od siebie i dzielimy spostrzeżeniami.
dobrze, aby każdy przygotował kilka rzeczy, które mu się w książce szczególnie podobały (lub nie) i zabrał głos, gdy będziemy omawiali konkretny rozdział.

Podobnie jak na spotkaniu poświęconym Paper Prototyping, w pierwszej części porozmawiamy o książce, w drugiej podzielimy się na grupy i spróbujemy samodzielnie zaprojektować pewien prosty interfejs, a potem go przedstawić wszystkim.

Data i miejsce

Data: 9 listopada 2011 (środa) o godzinie 18.00.

Miejsce: Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, ul. Chodakowska 19/31 w Warszawie, sala S314.

Nie obowiązkowe, ale zalecane jest zapisanie się na spotkanie w serwisie Goldenline - pozwoli nam to określić ile osób jest zainteresowanych.

Temat spotkania

Tym razem spotkanie poświęcone będzie wyszukiwarkom. Na warsztat weźmiemy książkę Petera Morville’a: „Wzorce wyszukiwania – projektowanie nowoczesnych wyszukiwarek” (link do Helionu), która oryginalnie ukazała się jako „Search Patterns” (link do Amazonu).

Książka składa się z kilku rozdziałów na temat różnych podejść do wyszukiwania, nie jest technicznym przewodnikiem, raczej każe nam się wczuć w sytuację osoby korzystającej z wyszukiwarki.

Warto dodać, że jeśli ktoś ma wersję papierową, to na stronie O’Reilly może ją zarejestrować i za 5 dolarów dokupić anglojęzycznego e-booka w pięciu formatach (PDF, EPUB, MOBI, APK, Daisy). Tak prezentuje się wersja MOBI w moim Kindle for PC:

„Search Patterns”, to nie jedyna książka o wyszukiwarkach, jaką możecie poczytać, polecam także:

Search Analytics for Your Site – głównie o tym, jak interpretować analitykę w kontekście wyszukiwania.
Search User Interfaces – książka o projektowaniu interfejsów, dostępna też w sieci za darmo.

Jeśli ktoś z Was poczyta którąś z nich i będzie miał jakieś uwagi, będzie to bardzo dobrym uzupełnieniem do „książki wieczoru”.

Fundusz pizzowy

Tradycyjnie już :) zamawiamy na spotkanie pizzę, ponieważ dostałem właśnie pytanie na priv, przypominam numer funduszu pizzowego:

mbank
17 1140 2004 0000 3402 5257 9034
Robert Drózd

Współpraca z CHI Polska

Warto dodać, że 11 spotkanie UX Book Club będzie pierwszym zorganizowanym we współpracy z CHI Polska, czyli polskim oddziałem ACM SIG CHI, grupy zainteresowań na temat interakcji człowiek-komputer. Dziękuję Agnieszce Szóstek za pomoc w organizacji sali.

Nie oznacza to, że spotkania się profesjonalizują – nadal zapraszamy na nie każdego, kto przeczytał książkę i chce porozmawiać o wyszukiwarkach. Wśród uczestników są ludzie z różnych branż, niekoniecznie zajmujący się na co dzień użytecznością.

Przy okazji doniosę, że dzisiaj, 25 października ma miejsce kolejny wykład organizowany przez CHI Polska. Na warszawskim PJWSTK Bartosz Mozyrko opowie o temacie “Nazywanie kształtów, kształtowanie nazw: O znaczeniu asemantycznych skojarzeń nazw dla projektowania logo”.

Podobne artykuły:

Prezentacje i nagrania: UI15, Użyteczna strona, 10 lat WikiPL

Robert Drózd — Wed, 12 Oct 2011 17:17:58 +0000

Jeśli nie jeździsz na żadne konferencje, masz teraz okazję usiąść i przez cały dzień oglądać prezentacje i słuchać nagrań z kilku ciekawych wydarzeń.

User Interface 15

UI15 to konferencja zorganizowana przez User Interface Engeenering, firmę Jareda Spoola, która odbyła się 8-10 listopada 2010. Jeszcze przez jeden dzień możemy zapisać się na darmowe nagrania i prezentacje z konferencji i warsztatów. Można ściągnąć np. materiały Luke’a Wróblewskiego z jego warsztatów na temat formularzy – to jest, uwaga: 260 stron!

Jest też wielka prezentacja (123 slajdy) z warsztatów Kim Godwin na temat person, a także materiały z warsztatów „Good Design Faster: New Techniques for Creative Ideas”, które przeprowadziła Leah Buley.

Materiały są dostępne do piątku, potem będzie trzeba za nie zapłacić $229. Warto się zarejestrować i ściągnąć.

Użyteczna strona

Bez ograniczeń czasowych dostępne są prezentacje z konferencji Użyteczna Strona, na którą zapraszałem parę tygodni temu. Polecam w szczególności trzy prezentacje, które były na końcu – czyli studia przypadku systemu qcadoo, strony Play.pl oraz aplikacji mobilnej Winiary. Ich autorzy (firmy Edisonda, K2 i Adv) pokazali sporo warsztatu, przykładowych makiet i wstępnych projektów, nie ukrywali też błędów, które zostały popełnione.

10 lat Wikipedii

Ostatnio wspominałem też o konferencji 10 lat Wikipedii.

Na kanale Youtube WikimediaPL znajdziemy wszystkie nagrania z konferencji. Jak wspomniałem w poprzednim artykule, polecam szczególnie kilka z nich.

Tomasz Ganicz – „Z pamiętnika weterana, czyli Wikipedia wczoraj i dziś”

Jan Wróbel – „Koniec świata nastąpi. O roli i funkcji twórców informacji”

Edwin Bendyk – „Polityka i demokracja w dobie wiki”

Jeśli ktoś woli zamiast oglądania posłuchać, polecam nagrania przygotowane przez WikiRadio, można się też zapisać na podcast.

Podobne artykuły:

Luke Wróblewski w Polsce

Robert Drózd — Tue, 20 Sep 2011 21:37:28 +0000

Luke Wróblewski to chyba najsłynniejszy specjalista od użyteczności wywodzący się z naszego kraju, choć od lat mieszka w Stanach. Znane jest jego kilka książek. W 2002 wydał potężną cegłę „Site Seeing: A Visual Approach To Web Usability” – to była jedna z pierwszych prób pokazania jak użyteczność ma łączyć się z prezentacją wizualną. W 2008 wydał „Web Form Design” o projektowaniu formularzy, przerabialiśmy ją kiedyś na UX Book Club. Za miesiąc ukaże się jego kolejna książka, „Mobile First”, tym razem poświęcona idei, aby najpierw projektować serwis mobilny, co pozwoli nam się skoncentrować na najważniejszych elementach serwisu.

Rok temu na UX LX oglądałem jego wystąpienie na temat „First-Person User Interfaces”, jedno z lepszych na tej konferencji. Zdjęcie powyżej zrobiłem właśnie w Lizbonie.

No, a w najbliższy poniedziałek, 26 września będziemy mieli okazję obejrzeć Wróblewskiego w Warszawie.

Wystarczy zapisać się na seminarium Użyteczna Strona. Poza Wróblewskim, który opowie o temacie swojej nowej książki, wystąpią też inni spece z polskich firm (K2, Edisonda, Ideacto, Adv) oraz ewangelista z Microsoftu, o którym wspominałem w relacji z IA Summit. Udział w seminarium jest bezpłatny (współfinansowany z projektu „Katalizator Innowacji”). Zapisać się mogą jednak tylko przedstawiciele firm, którzy w formularzu zostawią trochę danych i potem potwierdzą zapisanie przez wysłanie skanu podstemplowanego formularza (pieczątka w 2011? jakie to niewebowe!).

Więcej o bohaterze poniedziałkowego wystąpienia oraz liczne artykuły znajdziemy w jego serwisie.

Podobne artykuły:

Darmowy e-book (m.in. o usability) ze Smashing Magazine

Robert Drózd — Thu, 08 Sep 2011 17:45:31 +0000

Ostatnio mało piszę, więc znowu się podeprę tematem ze Świata Czytników, który stał się moim najbardziej „dopieszczonym” blogiem.

Chyba każdy, kto pracuje w branży webowej słyszał o Smashing Magazine. Znajdziemy tam artykuły o projektowaniu i technologiach, w tym sporo o użyteczności, przedstawionej „dla ludu”, tak aby zrozumieć i zastosować. W branży dzieje się tyle, że zaglądam tam często, aby się zorientować, co z nowości mnie omija. :-)

Dziś magazyn obchodzi 5 lat istnienia i z tej okazji wydali darmowego e-booka: „The Best of Smashing Magazine”. Pobierzemy go ze strony magazynu jako plik zip (50 MB), który zawiera trzy wersje: PDF, EPUB i MOBI.

Książka zawiera najlepsze artykuły opublikowane w serwisie w ostatnich 5 latach i składa się z 24 rozdziałów:

30 Usability Issues to Be Aware Of
10 Principles of Effective Web Design
Clever JPEG Optimization Techniques
Typographic Design Patterns and Best Practices
10 Useful Usability Findings and Guidelines
Setting up Photoshop for Web and iPhone Development
The Ails of Typographic Anti-Aliasing
Mastering Photoshop: Noise, Textures and Gradients
Better User Experience With Storytelling, Part 1
Better User Experience With Storytelling, Part 2
The Beauty of Typography, Part 1
The Beauty of Typography, Part 2
Web Designers, Don’t Do It Alone
Making Your Mark on the Web Is Easier than You Think
Responsive Web Design: What It Is and How to Use It
I Want to Be a Web Designer When I Grow Up
Persuasion Triggers in Web Design
What Font Should I Use?
The Design Matrix: A Powerful Tool for Guiding Client Input
Why User Experience Cannot Be Designed
Dear Web Design Community, Where Have You Gone?
Make Your Content Make a Difference
Two Cats In a Sack: Designer-Developer Discord
Print Loves Web

W wersji PDF e-book zawiera aż 400 stron, więc czytania jest sporo, a każdy zainteresowany tematyką znajdzie coś dla siebie.

Więcej o e-bookach ze Smashing Magazine znajdziesz na Świecie Czytników, do którego czytania zachęcam. :-)

Podobne artykuły:

Badania, projektowanie i logika: menu wstążki w Windows 8

Robert Drózd — Tue, 30 Aug 2011 16:15:49 +0000

Gdy pracujemy nad nowym projektem interfejsu, bardzo dobrze jest, jeśli możemy wykorzystać badania interfejsu istniejącego. Robi tak Microsoft. Na blogu Building Windows 8 możemy przeczytać o projekcie nowego Windows Explorer, czyli windowsowej aplikacji do zarządzania plikami.

Częścią zmian będzie nowy pasek menu, który dostanie „wstążkę” znaną już z wielu innych aplikacji Microsoftu. Wstążka ma wyróżniać funkcje, których ludzie używają najczęściej, ale też pokazywać dostęp do tych, których nie znali. Z badań częstości użycia wynikało, że 10 funkcji stanowi 81% wszystkich używanych.

Z czego korzystają ludzie dotąd? Jak się okazuje, najczęściej z menu kontekstowego, z którego wybierali właściwą funkcję, inni ze skrótów klawiszowych. Tylko 10% korzysta z menu poleceń (command bar), a nieliczni z menu tekstowego.

Ale dlaczego ludzie nie korzystają teraz z menu? Bo tylko 2 z 10 najpopularniejszych funkcji można znaleźć w menu: Refresh oraz New. Microsoft wprowadzając wstążkę chce to zmienić. Przy okazji umożliwią dostęp do skrótów klawiszowych, z których ludzie często nie zdają sobie sprawy.

No, ale można to zinterpretować inaczej. Jest sobie niejaka Laurie Voss, która na swoim blogu wyśmiewa się bezlitośnie z Microsoftu:

Again, this is Microsoft’s own research, cited in the same post: nobody — almost literally 0% of users — uses the menu bar, and only 10% of users use the command bar. Nearly everybody is using the context menu or hotkeys. So the solution, obviously, is to make both the menu bar and the command bar bigger and more prominent. Right?

Microsoft UI has officially entered the realm of self-parody.

Czyli co trzeba zrobić? Zostawić obsługę Explorera tak jak jest, bo ludzie się przyzwyczaili do menu kontekstowego? Oczywiście nie. Ale właśnie wypowiedź pani Voss pokazuje, że z interpretacją wyników badań trzeba być ostrożnym i zawsze sobie zadawać pytanie, czy nie mylimy przesłanek z wnioskami.

Ludzie używają menu kontekstowego, bo nie mają innego wyjścia. Pytanie, czy jest to pożądane zachowanie, czy nie tracimy czegoś zmuszając ludzi do dodatkowego kliknięcia za każdym razem, gdy chcą coś zrobić z plikiem? No nie. Może menu kontekstowe pozwala oszczędzić miejsce, ale dziś (gdy monitory i rozdzielczości są większe) można sobie pozwolić na więcej, niż tylko listę plików i ukrytą nawigację. Pani Voss nie zauważa też, że choć funkcje „move to” i „copy to” nie należały do tych 81% najczęściej używanych, to tylko dlatego, że …ich nie było. Ludzie do przenoszenia plików używali albo schowka, albo drag&drop między różnymi oknami. Dlatego Microsoft chce dodać funkcję, która pozwoli coś przenieść bez opuszczania bieżącego okna. Tak samo to działa np. w Outlooku 2010. Tam więc, gdzie blogerzy widzą autoparodię, ja widzę przemyślane działanie.

Ale nikt nie powiedział, że projektowanie jest łatwe, prawda?

Podobne artykuły:

Wątek usability w katastrofie smoleńskiej?

Robert Drózd — Mon, 01 Aug 2011 17:24:58 +0000

Wiem, pewnie macie dość tej debaty, w której częściej niż o odkrycie prawdy chodzi o to, aby ta „prawda” odpowiadała odkrywającemu.

Ale czytając niedawno jeden z artykułów na temat raportu komisji Millera, znalazłem fragment, który zabrzmiał dla mnie jak alarm:

Według komisji załoga próbowała przerwać lądowanie, ale skończyło się to niepowodzeniem. Dlaczego? Udało nam się poznać prawdopodobną przyczynę.

Na wolancie samolotu Tu-154M znajduje się przycisk „uchod”, który powoduje automatyczne odejście samolotu na drugi krąg, czyli przerwanie lądowania. Teoretycznie „uchod” działa tylko na nowocześniejszych lotniskach posiadających system ILS, wspomagający lądowanie w trudnych warunkach.

Według ustaleń komisji Jerzego Millera – która przeprowadziła eksperymenty na drugim polskim tupolewie – przycisk zadziałałby również na lotnisku bez ILS, czyli takim jak w Smoleńsku. Jest tylko jeden problem. Najpierw trzeba go aktywować (w żargonie lotniczym „uzbroić”) dokładnie tak, jak to się robi przed lądowaniem na lotnisku z systemem ILS.

Przycisk „uchod” można aktywować przez naciśnięcie przycisków „zachod” i „glis”, dzięki czemu samolot sam wyznacza sobie ścieżkę odejścia. Problem w tym, że piloci mogli o tym nie wiedzieć. Informacja, że „uchod” trzeba uzbroić nawet wtedy, gdy na lotnisku brak systemu ILS, nie znalazła się bowiem w oficjalnej instrukcji Tu-154M. – Piloci mogliby się o tym dowiedzieć podczas szkoleń na symulatorach, ale niestety takich szkoleń nie mieli – opowiada nasz rozmówca z komisji.

W samym raporcie jako jeden z przypisów na stronie 229 czytamy:

Zdaniem Komisji, pilot próbował zrealizować zaplanowany manewr odejścia na drugi krąg za pomocą systemu ABSU przy użyciu przycisku „odejście” i był zaskoczony brakiem reakcji samolotu na swoje działania. Odłączenie autopilota (kanał podłużny) nastąpiło po upływie 3,5 s poprzez przesilenie jego pracy (przez ściągnięcie sterownicy „na siebie”), po czym dowódca zwiększył moc i rozpoczął procedurę odejścia.

4 sekundy później samolot uderzył w pierwsze drzewo.

Teoria ta bywa podważana, bo komisja nie miała żadnych dowodów na to, że pilot próbował „Odejście” wciskać. Ale popatrzmy na ustalenia komisji:

Jest przycisk „Odejście”, który zadziała automatycznie, trzeba go jednak wcześniej aktywować.
Piloci nie mieli tego fragmentu w instrukcji, więc mogli o tym nie wiedzieć.
Nie było żadnej sygnalizacji, że przycisk (czyli związana z nim funkcja) nie jest aktywowany, dlatego pilot próbował go wcisnąć.

Mamy tu ewidentny błąd użyteczności! Błąd ten pojawia się zawsze, gdy interfejs może mieć kilka stanów, a jego działanie zależy od stanu, w którym jesteśmy. Znanym na co dzień przypadkiem mogą być przyciski w radiach samochodowych, z których każdy może pełnić kilka funkcji. Jeśli mam włączone radio, to pokrętłem zmieniam stację. Jeśli mam włączone CD, zmieniam utwory i tak dalej. Z samego faktu, że słuchamy radia czy CD wynika to, że wiemy jak przycisk zadziała. A więc skuteczność zależy od mojej wiedzy na temat stanu przycisku.

No i to samo powinni wiedzieć piloci Tu-154M. Gdy było włączone ILS, przycisk „zawsze działał”, gdy było wyłączone – no właśnie, jak przycisk się zachowa, tego nie widzieli. Gdyby funkcja „odejście” była oznaczona jako aktywna lub nieaktywna, być może ten lot mógł przebiegać inaczej.

Co jest jeszcze charakterystyczne. Komentując to wydarzenie prasa podaje dwie przyczyny:

Błąd pilotów, którzy się nie upewnili jak działa przycisk „Odejście” (czyli winni są piloci)
Niedostateczne wyszkolenie pilotów, którzy nie przelatali tej sytuacji na symulatorze (czyli winien jest system szkolenia).

Nikt, ale to nikt nie pisze o błędzie konstruktorów samolotu, którzy nie powinni dopuścić, aby pilot uruchamiał funkcję, którą trzeba wcześniej aktywować.

Żeby było jasne – nie chcę tutaj pouczać ani dziennikarzy, ani ekspertów lotniczych. Na kokpicie samolotu takich funkcji są pewnie setki. Ale może właśnie dlatego trzeba się przyjrzeć, czy pod względem ergonomii sterowanie takich samolotów jest optymalne.

PS1. Po włączeniu „glis” i „zachod” palą się odpowiednie lampki, więc informacja o statnie systemu jest, choć pytanie czy od razu piloci ją wiążą z działaniem przycisku.